Tengezar Marînî
Erkên Zimên
Erk ên zimên cihêreng in û dikarin li ser çend beşan werin dabeş kirin. Erk ên herî baş ên zimên ji hêla zimannas Roman Jakobson ve hatine formulekirin, ku şeş erkên bingehîn destnîşan kirine:
Erkê referansê/Lêveger: Ev erk behsa ragihandina agahî û rastiyan dike. Ew di nivîsên agahdar û raveker de serdest e û armanc ew e, ku rastiyê nîşan bide.
Erkê derbirînê: Ev der barê derbirîna hest, rewişt û helwestên kesane de ye. Ev erk gelek caran di heyberê wêjeyî an jî di zimanê rojane de heye, dema ku axaftvan hestên xwe radigihîn.
Erkê Pêdanbawerkirinê: Armanca vî erkî ew e, ku bandorê li guhdêr/xwêner bike an jî gêwleke xweş li nik wan peyda bike, ku bertekê nîşan bidin. Ew ji bo ferwaran, pirsan an jî gazîyên nimûneyî ne.
Erkê metazimanî/Peyzimanî: Ev erk bi xwe bi zimên re têkildar e. Dema ku em li ser ziman diaxivin, wateyan zelal dikin, an jî rê û pêwerên zimên rave dikin, em fonksiyona metazimanî bi kar tînin.
Erkê zimanevanî: Ev erk xizmetê ji bo domandina têkiliyê di navbera hepişkên axaftinê de dike. Ew pir caran bi biderbirînên xweş, gotûbêjên kurt an silavan tê diyarkirin.
Erkên ciwaniyê: Ev biyav û dûrahiyên aliyê hunerî û estetîkî yê ziman diyar dike. Ev erk bi taybetî di wêje û helbestê de girîng e, ku ziman bi awayekî afirîner û di derbirînan de tê bikar anîn.
Ev erk pir caran bi hev re têkiliyê datînin û dikarin di çarçoveyên cûda de wate û armancên cûda hebin. Wekî din, erkên din ên zimên, wekî fonksiyonên civakî an jî yên avakirina nasnameyê, dikarin li wan werin zêdekirin da ku xwezaya tevlihev a ragihandina mirovan were nişandan.
Şîrove (0)