Çime roja zimanê Kurdî – Xeleke-2

 Dr. Mehmûd Ebas

 Şahiya me ji roja zimanê Kurdî re bi vê şêwiyê didê xûiyakirin; ku tirsike dîrokî di nav me de hatiye çandin, û ew tirs hîn bi rê ve diçê, lewme nerîna me ji bingiha wê re bi şaşî tê dîtin, û me heya aniha nikarîbû rûpelên dîroka ku şaş hatiya nivîsandin rast bikin, û pêwiste her tim em di tiresa xwe de bimînin, ji ber ku:
1     Dijminên me her tim kar dikin da ku zimanê me lawaz bikin û astengiyan li hemberî me der bixin, û ev her belî bû di karên rêcîmên Surî û her weha ya Iraqê û Tirk û Fars de di sed salên bihûrî de.

2    Em jî ji nezanîya xwe stuna zimanê xwe sist dikin, û nezaniya
herî giran ku heya aniha em nikarin nakokiya di navbera zeravên xwe de
hilênin, û elfebiya bikin yek.
3    Heya aniha zimanê me dibin
bandora çar zeravan de maya, û em nikarin zimankî wejeyê li ser binghek
resen avabikin, û ev pirsgrêka han kiriye ku civaka me ya rewşenbîrî
demk dirêj di tarîreşê de bi mînê.
  Ji van sedeman zimanê me di warê
xwendin û nivîsandinê de ji zimanên gelên Azad paşketî ma, û bi teybet
ma dibin bandora zimanê Ola mislman de.
  Ne ji zû ve; em pê hisiyan
ku zimanê me bi ser tariyê ve di çê, li ser ku helbestvanê miletê Kurd î
hêja (Ahmedê Xanî) pir caran di helbestên xwede anî serziman, ku
giringe heya me ji zimanê me hebê.
Tirsa Ahmedê Xanî ne li ser
zimanê exevtinê bû, lê belê li ser rewşe zimanê weje bû; eû zimanê hîn
di dema şehrestaniya Sasanî ve ku di hat bikaranîn, û di dît bê çawa
ketibû warê jibîr kirinê, û bi ser windabûnê ve di çû.
  Û aniha
jiber ku em sedmên vê paşketinê de gihiştin, giringe em li xwe vegerin û
em wan şaşîtiyên xwe dûbareh nekin û kar bikin de zimanê me serkeftî
be.
Roja zimanê kurdî ku çiqas pêwiste û giringe, û bi teybet ji
çevaka kurdi re ya li derî welat, lê nabê stûnek teybet ji serkeftina
milet re, hewqas xebat li ser doza ziman hatiya kirin da Ku civaka kurd
bikn yek, lê mixabin hîn bi paş ve ma ye.
Bi rengekî zana û giran
berdewam nekê em ji nakokên di navbere saravan de azad nabin, û her emê
di bin bandora ola misilmanî de bimênin.
Û heger xebata me; li ser
rêzimanê me bi rengekî zane û giran berdewam nekê em ji nakokên di
navbere zaravan de azad nabin, û her emê di bin bandora zimanê ola
misilmanî de bimênin.
 Pêşketina ziman, ne bi rojkê ve hatiye
girêdan, yan jî bi nivîsandina çend rêzan ku her kes dikarê binûsê, lê
em hemû dizanin, dema ku welat bindest bê, pêşketina ziman di bê barê
dezghên civakî û rêxistinên rewşenbîrî, û bi teybet iro Kurdistan di vî
warî de ye.
  Welatên pêşketî zarokên xwe hîn ji destpêka dibistanê
ve li ser bingiheke sexlem perwerde dikin, jiber ku ewin hêviye welatan,
û wilo ji me Kurdan jî tê xwestin em li ser vê doza han zarokên xwe
rakin.
  Raste ji me tê xwestin wek rewşebîr de ku em zimanê xwe
biparêzin, û giringe her tim em lê bibin xwedî, û zarokên xwe fêrî
kultûr û dîroka xwe bikin, û her weha xebata me di ware ziman de di rêya
civetên rewşnbîrî û dezghên ku dê rêziman ve grêdayi ber dewam bin.
 Birastî
Ji mafê meya em vê roja ziman bi bîr bînin, lê ne bi vê şêweya ku em pê
dirabin, ji ber ku karê em dikin di kevê wê wateyê de, ku em hîn
lewazin di werê ziman de; û wilo jî di werê keseyetiya xwe de wek
mirov!.. jiber ku ev nizîkî 1500 salî kar tê kirin ji aliyê dijminan ve
da ku zimanê me bê winda bikin, û zimanên xwedi di şûna zimanê mede bi
cih bikin.
  Dawî jî ez dibînim; ku rojek bi tena xwe ne bese ji
pîroz kirine zimanê mere, lê belê hijêkirine me jê re ku vê hijêkirinê
kir 1500 salî dij zimanên dijmnan sax berdwam be û serkeftî be.
Dr. Mehmûd Ebas
U S A
mamokurda@gmail.com
15/5/2020

Ninîsara hejmarê ya rojnema (Pênûsa Nû) jimara 89

شارك المقال :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

اقرأ أيضاً ...

Ezîz Xemcivîn

Rojavayê Kurdistanê dikele
û dilên me dikelîne..
Agir bi dexl û danê me ketiye
agir, me bi pêtiyên bêbextiyê disojîne…
Agir dêwekî devbixwîn e,
laşê min bi destê bêsozan disojîne…
Bîrîna me ne tenê Hocan û Sîpan e
û ne tenê zindaniyên Kobanî ne,
serjêvekirina kêşeyeka sêwî,
bê xwedan û kurdîniya Kurdên bê xwedî ne…
Serê me bi kêrgemara xwe…

Hişyarê Emerê Le,ilê

Bi te bûme helbestvan
Bi hest û vîn û raman
Kevoka ber dilê min
Karxezala kurdistan
Tu pîrozî tu cejnî
Bi te şahî dibin can
Hemî cejnên buharê
Bi te dibin gulistan
Vîna min û te cejne
Avdar dibakê nîsan
Gul û sînem geşdibin
Dibê sema û dîlan
Digel Reqsa botanî
Bi şêxanî bablekan
Bihna gula difûrê
Şaxdidin gul û rîhan
Hest û dilê me…

Hozanê Girkundê

Bajarekî wêran darbesta evîneke
Westiyayî
Li ser piyê xwe hildigire
Bi dilekî şikestî
Xulmaş dibe!
Jiyan digrî
Êşê bi rondiken zemînê dişo
Perperîk
Şevnema li ser pelên
Sibehan dinosînin!
Zarokên pêxwas bi morîkan
Dilîzin sarbûna axê
Maçî dikin û qevdên hermelê
Bi dîwarê xewnên xwe
Dadilqînin!
Her tişt li derdora xuristê
Tê….guhertin
Babelîsk li beyaren payîzê
Keserên salan kom dikin!
Darên pîr toza
Demsalan ji ser xwe diweşînin
Rengê rokê bê…

Mehmûd Badilî

Sûriyê, piştî salên dirêj yên şer, parçebûn û wêrankirinê, derbasî qonaxeke pir hestiyar bûye, qonaxeke ku dê rengê dewletê û paşeroja têkiliyê di navbera pêkhatiyên wê de ji bo salên pêş de destnîşan bike, ku ji hemû aliyan tê xwestin ku ji mentiqê serdestî, mandelkirin û tunekirinê derbasî mentiqê lihevhatinê û avakirina dewletê bibin….