Mirov û ziman

Beşîr Mele
mizgin56@gmail.com

Ziman di danasîna tevaya zimanzanan de li ser yek xalê li hevhatinek heya , ku ziman mîna endamekî herî bigehîne ko tevaya regezên pêwîst di pêşketin, avakirin û parastina civaka mirovan de hildigire.ziman nayê nasandin bi şêweyekî bi tenha dûrî têkildaryên mirov,ev yek di çespîne ku ziman wek celb jî li gor ziman û şêwezarê kurdî ku endamek ji leşê mirove .çawa ku wek mirov bi ziman li gel endamên dîtir wî tekmîl dikin û ji jîndarên dîtir wî cûda dike .weke danasîna navdêr ku insan nîşan dike “mirov lawirekî bêjere”ev nîşana giringiya ziman û vedîtina bê hempaye di seranserî dîroka mirovatyê de, di gewdekirina hebûna mirov de ji alyê felsefa zimên de, ku bi ziman bûye mirov .
Her weha bi vê ve girêdayî ziman rola sereke di nasnama netewe û miletan de dilîze,ji bo nasîna miletekî ne gengaze dûrî zimanê wî encamên zanistî bi destxîne,û ji bo şîrovekirina jiyana miletkî  dîsa lêkolîn gerekdarî zimanê wî dibe.
rewşa zimanê kurdî ji sdemên tunebûna azdaya sîyasî û civakî di vê serdemê de ,astengên cedî û bi tehlûke bi xwere tîne holê,bi tevayî  rêvebiryên serdestyê li kurdan dikin, netenê kurdan ji mafê  qanûnî û siyasî  mehrûm dikin, heta bi yê xwezayî jî wek: ziman bi her cûre û rêbazên dervî mirovatyê zimanê kurdî qedex û nizim dikin.Ji hêleke dîtir kurd bi xwe, xwe asîmilesîon dikin û bi xem sarî nêzîkî pirsa zimanê xwe dibin,û hinek jî tenê ziman weke amûreykî dibînin ,giringî û felsefa zimên di parastina kesayetyê de ne hatiye demukrete kirin tenê di asteke pir bi çûk de di nav hin rewşenbîr û entellektuelan  de ku qîrên wan nagihên her qadan,ev yek tenê ziman ji tehlûkeyên winda bûnê rizgar nake. Bi tevayî pirsa ziman bi xîreta çanda bîrî netewî ve girêdayî ye ,demukretbûna nirxên ziman û hezkirina wî zortirîn şoreşe ji bo mejyê gelî kurd ji bil hin deveran ev yek ji bo kurdên bakur û metrepolan xalek girîng û bingehîne ,hêjayî lêkolîn û lêpirsînên zanistîne.
Bi boneya sal vegera cejna zimanê kurdî û deranîna kovara Hewarê weke îroj bû ,ku KNK kongera netewa kurdistan di sala 2006-5-15 ,ev roja bi watedar weke cejnas zimanê kurdî nirxand.Hêvî eve ku ev roj ne tenê bi şêweyekî pîrozbahî bi sînor bibe û tenê di asta entellektuelan de bi mîne , bi rêça çapemenî ,televizyon û her derfet bêtin tirxan kirin ji bo ev roj wegere rojek bi bandor û cîhê xwe di hizr û ramanê gelê kurd de bigire,û xwedî li cewherêa xweyî bedew derkeve û wê bi parêze. Bi taybet jinên kurd dikarin rolek mezin di vê derbarê de bilîzin û cîlekî bi zimanê kurdî resn şîrbidin….

              15/5/2009

شارك المقال :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

اقرأ أيضاً ...

Dr. Mehmûd Abbas

Bi dehsalan e ku di beşeke berfireh ji gotara ramyarî û çandî ya Kurdî de, nûnerê Kurd Hesen Xeyrî Beg wek yek ji wan kesan hatiye pêşkêşkirin ku navê wan bi «welatfiroşiyê» ve hatiye girêdan. Ewqas ku hemû jiyana wî di helwestekê de hatiye kurtkirin; helwestek ku wî di yek ji hestiyartirîn û…

Bavê Zozanê

Îro 23.08 2026 li Essen ê li Almanya, kongirê Sêyemîn yê Yekîtiya Giştî ya Nivîskar û Rojnamevanên Kurd li Sûriyeyê bi beşdariyeke berfireh ji endaman di atmosfêreke erênî de û bi giyanekî berpirsiyarî hat lidarxistin.

Di kongir de endamên saziyê ji Almanya, Sûriye, Kurdistana Iraqê, Norwêc û Keneda û…

Silêman, Bavê Sîpan
Dayê tu mestire
Ji hemî Gotinan
Tacek ji lal û zêr
Li ser serê mine

Carkê tu soz bide
Min bi tenê nehêle
Durbûne te ji min
Deryayek bê pêle

Çiqas pesn bidim
Ji bo te hindike
Yek dîtin ji te …
Bûharê geş dike

Tu mestire mestir
Ji pesn û Gotinan
Bihuştê qet nabim
Kû tu li ba mine…

Tarî nabe li min
Tu yê Find û Çirea
Ez penaberim…

Şivan Elwan

Kongirê Sêyemîn yê Yekîtiya Giştî Ya Nivîskar û Rojnamevanên Kurd li Sûriyê îro di 23ê Tebaxa 2026an de li bajarê Essenê yê Almanyayê bi serkeftî hate lidarxistin û bi dawî hat
di vê kongirê girîng de gelek endam û nûnerên Yekîtiyê beşdar bûn hin ji wan bi awayê rasterast hatin amade bûn û hinên din…