Tewfîq Sînan
Di hemû cîhanê de kêşe, alozî û astengî di derbarê standardkirina zimanekî zelal û resen hebû û bi hezara pozberî di evî derbarî de peyda dibû, ji ber ku zimanekî zelal bi tena xwe tune ye û ew jî ji sedema ku pêkvejiyanî jîwera heyî bû û heta dema niha jî miletek bi tena xwe najî û ji ber vê yekê em dibêjin ku zimanekî 100% standard be tiştekî nîgaş e.
Ereban ji bo derî li ber evê gumanê bigirin, belav dikirin ku zimanê erebî zimanekî standard e û tayekî biyanî di nav de tune ye û zimanê Erebî ji ba Xweda standard hatiye ji bo kesek li ser ew gotinên ku di Qur’anê de hatine nivisîn mîna (Istebreq. Cûdî . Ibrahîm “Abraham”. Israfêl . Cibra’êl û hwd jî nebêjin ne erebî ne, lewra biryarek danîn ku zimanê wan zimanekî standard e û guman 1% ji sedî jî tune ye.
Bi rastî ewan zimanê erebî yê ku ew jê re dibêjin standard e ji hemû zimanê miletê ku bi wan re dijiyan danehev û dizanîbûn ku her miletek xwediyê dema xwe ye, û piştî dem û serdem biborin û nexşeyên siyasî, olî, serdemî binexşin, kesek nikare ji wan re bibêje ku zimanê we ne zelal e yan we zimanê xwe ji zimanê hemû miletên derdorî xwe wergirtiye.
Romî (Turko) jî mîna wan kirin û zimanê xwe ji hemû zimanê miletên ku bi wan re pêkvejiyan dikirin mîna Kurd, Ermen, Ereb û bi taybet bisaya şûngirîtiya (Xîlafeta) Islamî wergirtin û zimanekî standard û rêzimaneke taybet ji xwe re çêkirin bêyî ku ji miletên derdorî xwe şerm yan fedî bikin. Û anha xwe vedidin û diperixînin ku ziman û rêzimana wan cihê xwe girtiye û kesek nikare wan bipirsîne. Û her wiha dem dema xurta ye û dîrok û avakirina zimanekî standard deshilatdarên xurt dinivîsin.
Di derbarê standarkirina zimanê Kurdî de, em gerekî hevdaneke hevbeş in, ku ji hemû zaravan pêkbêt û baş li ser rawestin û girêdanek mayînde avabikin û ji hemû zaravan têgînên hevpar bidin hev û bêjeyên ku koka wan resen in hilbijêrin ku rêzimaneke sepandî û nivîsek yekbûyî were bikaranîn û komelgeheke zimanî li seranserî Kurdistanê ava bibe.
Lê pirsgirêkek ji bo Standarekirina ziman Kurdî heye:
Wekî ku hertim tê ser ziman, gelek pêşbirkî di navbera zaravina de peyda dibin, pêwîste ku bi taybet ev xala hestiyar û bi awayekî berpirs were ronîkirin û ji ewan zaravan têgînên berhiş û ligorî serdema nûjen werin hilbijartin, daku komelgeheke giştî ava bibe û biryarek vebir ji aliyê lêvegera Kurdî ya siyasî ya samdar, derkeve ku bibe fermaneke pîrozdar.
Şîrove (2)
Aevïn
Aevïn li mi hat wek xonav,
Ji mira ïro bu delav,
Kŭrě pirě kŭrě,
Li mě irio dayě nav
=====
Bi serdan u bi silav,
Li mi xistï Jana zirav,
Dijwari pir dij wari,
Weki aGir u aalav.
====
Diyarïkim hinir u gav,
Pěrijï roniya jav,
Biker nayi ,bikir nayě,
Ji wan ti hĕsir u ṣotav.
=====
XowarnMi buyĕ kirav.
Vexarin buyě jirav,
Şirïni pir ṣirïni,
Jarnajï wek zirav.
====
Zihabum bumi kolav,
Mi derxistiyě ji nav,
Li du děti,lidu děti ,
Au wilojï ti Li du bav.
=====
Weki roka kesĕ Kahf,
Lidorĕ dikim tewwaf,
Girani pir girani,aeziçibkim,
Pir giranĕ.
Girantirě,ji Jayĕ Qaf.
====
Çi jjyanek piri xav,
Bibrusk u bi tav,
Nuyĕ piri nuyĕ,
Kevn bi nurĕ,hun mi jěrě,nediyě nav….
Kolilka mi vennabi ez nizanim li çima,
Li bende mamě ,sala li bend mamě dema,
Migo çima to vennabi ?.
Wi jimir go Hema.
“”””””
Li bende Mami li germiyan,
Li newwal u jema,
Li bende Mami li Zuzana,
Li bin berf u seqema,
Mi go čima to vennabi ,?
Wi ji mir go Hema!!!
“””””
Bumi wek pinpinīkě,ji kolīlki
Cum kolīlilkĕ.
Ax u aeman u hear, hiṣ diserěmi nema
======/=/=//===! Mejī di serra mi nema
Ax u Aman hewar,ketimi nav kelema..
…
Rojaxowe dest pĕbik biken goh ned kol xemma.
………………………………….ned ol u sideman..
Rojame li aavayiyĕ,tiṣtek di medi nema
….????