Zahra ramadan
SERDEMA HURRIYAN( B.Z3000-700)
BZ ji salên 3000 ê heta bi peydebûna Medan (BZ700) ji vê heyam 2300 salî a
dîroka Kurdistanê re serdema Hurriyan tê gotin. Di vê pêlê de bêhejmar qraltî û
şaredewlet hatine danîn.
-Belgeya herî kevin a bi zimanê Hurrîk li bajarê Urkêş( Amûd) hatiye
verdestkirin. (Derbarê parastina nimêjgehekê de ye )
BZ ji salên 3000 ê heta bi peydebûna Medan (BZ700) ji vê heyam 2300 salî a
dîroka Kurdistanê re serdema Hurriyan tê gotin. Di vê pêlê de bêhejmar qraltî û
şaredewlet hatine danîn.
-Belgeya herî kevin a bi zimanê Hurrîk li bajarê Urkêş( Amûd) hatiye
verdestkirin. (Derbarê parastina nimêjgehekê de ye )
-Ev nivîsar li ser tabletekê salên 2000ê ya BZ bi zimanê Hurî hatiye dariştin, li bajarê Urkêşê ji aliyê qral Tîş-Atal ve bo xweda Nergîl hatiye raberkiri.
-Vê serdemê zimanê Aryenî geş daye.
-Li nêzî bajarê Kerkûk-Arapha li erdkolnên di Nuziyê de bi hezaran tabletên serdema 1550-1400ê ya BZ hatine bertavkirin.
-Li Hîtîtê, Urartuyê û Helebê bi şêweyekî cuda yên Hurrîk axaftin dihata kirin .
-Hinek qraltî û pernstiyên Hurriyan ev in : Kummuhu, Meldî, Gurgum, Ungî, Kaman,Kaska,Naîrî, Şupria, Urkêş, Muşkû, Namar,Subarû, Mard, Lulubi, Kardu, Zamua, Elippî, Mana û Gutî.
BZ di salên 2000ê de bajarên girîng û pêşçav:Riha, Amed, Mêrdîn, Kerkûk, Nuzî.
-Şaristaniya Hurî bi taybetî di warê mîtolojî, dîn û nivîsê de berhemên qewî çak li du xwe hiştine.
Hurriyan nivîsa Mîxî bi kar tanîn. Nivîsa Hîtît û Hurrî ya Mîxî dişbiyan hev.
-Zimanê Hurrîkî yek ji zimanên herî balkêş ê pêş Asyayî ye . Zimanê Hurî nemaye û zimanê herîk evin ê Proto-kurdî ye.
-Zimanê Urartuyê verdawame zimanê Hurrîkî ye. Hecî Zimanê Mîtanî ye têkela Proto kurdiya Herîkî û kurdyê Aryenî ye.
-Tuşattayê Qral Mîtaniyan ê herî pêşçav ê Hurî, sala1380-1350ê ya BZ nameyekê bi Hurrîkî û ji qral/ firewnê Misirê re dihinêre.
-Xwedawenda Hurriyan” HEPAT”e. Paşê ev nav dibe HEWA.
-Teşûp, xwedayê bagerê Hepat Xwedawend, Şimagî xwedayê rojê, Kuşûx Xwedayê heyvê û Xwedayê stêrkan jî Şauşka ye .Hurriyan bo Xwedayên xwe yên çiyê jînavê Namnî û Hazzî danîne.
-Mîtolojiya Hurriyan bandoreke zal li Hîtîtî, Fenîkeyî û Heleniyan kiriye.
-Belgeyên Gelgamêş ên li Hatuşaşê bi Akadî, Hîtîtkî û Hurrîkî hatine nivîsandin.
-Kumarbî yê ku Xwedayê herîm ezin ê Hurriyan e. efsane ye . Wergera vê efsaneyê ya ji bandor li ser berh
-Vê serdemê zimanê Aryenî geş daye.
-Li nêzî bajarê Kerkûk-Arapha li erdkolnên di Nuziyê de bi hezaran tabletên serdema 1550-1400ê ya BZ hatine bertavkirin.
-Li Hîtîtê, Urartuyê û Helebê bi şêweyekî cuda yên Hurrîk axaftin dihata kirin .
-Hinek qraltî û pernstiyên Hurriyan ev in : Kummuhu, Meldî, Gurgum, Ungî, Kaman,Kaska,Naîrî, Şupria, Urkêş, Muşkû, Namar,Subarû, Mard, Lulubi, Kardu, Zamua, Elippî, Mana û Gutî.
BZ di salên 2000ê de bajarên girîng û pêşçav:Riha, Amed, Mêrdîn, Kerkûk, Nuzî.
-Şaristaniya Hurî bi taybetî di warê mîtolojî, dîn û nivîsê de berhemên qewî çak li du xwe hiştine.
Hurriyan nivîsa Mîxî bi kar tanîn. Nivîsa Hîtît û Hurrî ya Mîxî dişbiyan hev.
-Zimanê Hurrîkî yek ji zimanên herî balkêş ê pêş Asyayî ye . Zimanê Hurî nemaye û zimanê herîk evin ê Proto-kurdî ye.
-Zimanê Urartuyê verdawame zimanê Hurrîkî ye. Hecî Zimanê Mîtanî ye têkela Proto kurdiya Herîkî û kurdyê Aryenî ye.
-Tuşattayê Qral Mîtaniyan ê herî pêşçav ê Hurî, sala1380-1350ê ya BZ nameyekê bi Hurrîkî û ji qral/ firewnê Misirê re dihinêre.
-Xwedawenda Hurriyan” HEPAT”e. Paşê ev nav dibe HEWA.
-Teşûp, xwedayê bagerê Hepat Xwedawend, Şimagî xwedayê rojê, Kuşûx Xwedayê heyvê û Xwedayê stêrkan jî Şauşka ye .Hurriyan bo Xwedayên xwe yên çiyê jînavê Namnî û Hazzî danîne.
-Mîtolojiya Hurriyan bandoreke zal li Hîtîtî, Fenîkeyî û Heleniyan kiriye.
-Belgeyên Gelgamêş ên li Hatuşaşê bi Akadî, Hîtîtkî û Hurrîkî hatine nivîsandin.
-Kumarbî yê ku Xwedayê herîm ezin ê Hurriyan e. efsane ye . Wergera vê efsaneyê ya ji bandor li ser berh
emên Homeros ye. Ji Hitîtkiyê derbas nav fenîke û Helenan bûye. Gelekî bandor li ser berhemên Homeros û Hesîodosî hiştiye.
-Di nav Hurriyan de dîn û ayîn li ser rêgaz û xîmên têkûz e. Rahîbên xurt ew bir êk dixist. Ji ber vê li nav welatê Hitîtan jî belav bûye.
-Nivîsên li perestgeha Yazlikarya ya Hîtîtê bi zimanê Hurriyanî ne .
-Di warê mîmarî ,resmî,vazo û mohrê de xêra wan gihîştiye dîroka mirorahiyê.
-Di nav Hurriyan de dîn û ayîn li ser rêgaz û xîmên têkûz e. Rahîbên xurt ew bir êk dixist. Ji ber vê li nav welatê Hitîtan jî belav bûye.
-Nivîsên li perestgeha Yazlikarya ya Hîtîtê bi zimanê Hurriyanî ne .
-Di warê mîmarî ,resmî,vazo û mohrê de xêra wan gihîştiye dîroka mirorahiyê.
