Bilind mela mihemed
– Berî 114 salan de , di roja 22/04/1898an de, yekemîn rojnameya kurdî bi navê KURDISTAN, li Qahîre, paytexta Misrê, ronahî dîtiye. Ser destê Mîr Miqdad Midhet Bedirxan, hat derxistin û waşandin û belavkrin Û li def kurdan cihê Şanaziye û dilxweşiyê ye, ku di 22.nîsanê her sal cejina rojnamegeriya kurdî ye.
Pêdviye û erkek li ser milê meye em malbata Bedirxaniyan her dem û gav bînin di bîr û hizrên xwede.
Ji ber vê malbatê gelek kar û xebat jibo miletê xwe terxan kirine, lewre pêwîste em van lehingan di bîra xwe de bînin.
Mîr miqdad Bedirxan,pêwêstiya û pêdiviya nûjenî û hebûna rojnameyekbinavê kurdan were dirûstkirin bi kurdî wiha dibêjê: (( ez dizanim ko kurd derbarê dîroka xwe de xwedî zanîn û agahî nînin. Ji ber vê sedemêye ko ezê ji vir şûnde behsa dîroka mezinên kurdan bikim.)) .
Û rojnamevaniya kurdî hate damezrandin ji bo pêwestiya rewşa kurdî li cîhanêde . ji ber ko rojname ji welatê bav û bapîran dûr ket , li misrê hatî ye derxistin ji sedema ko dewleta tûrk ji serhildanin kurdan û şiyarbûna wan, ûji evraziya dûrişma welatperweriya miletê kurd ditirsiyaû xemin mezin dixwrin û lewra astengî û alozî bo rewşenbîrên kurd dûrist tikir ko rewşenbîrên kurd ne serbesitî karê xwe berdewamî bikin û weşana rojnamevaniyê bikin. Piştî ko rojnamê li misrê dest bi weşanê kir, dewleta Osmanî alozî û zext li misrê jî kir ko wê qedexe bike. . Û piştî ko mîr mîqdad çû ber dilovaniya xwedê û hijmara rojnamê gihabû hijmara pincê birayê wî mîr Ebdulirrahman Bedirxan ev berpirsiyariya dîrokî hilgirt ser milê xwe û berdewamiya karê mîr miqdad kir .
Li ser zordarî û astengiya dewleta tûrka rojnameya Kurdistan bi neçarî gelek dewletan hate veguhastin. Bedirxaniya rojnameya (Kurdistan) derbasî ewropayê kirin.
Û mîr miqdad di hijmara çarande Rojnameya Kurdistan û têde bang û hawara xwe diyardike ji miletê kurdre û weha gûtiye: (Gelî Mîr û Axano . Kurdino . baş bizanin xwendin. ilm û merîfet li dinyayê û axretê rûyê mirov sipî dike. mirov mihtacî tû nabê. Û heger hûn bibin xweyî ilm, hûnê ji dinyayê hemiyan xurtir û dewlemendtir bin). Rojnameya Kurdistan piştî Qahîre li Swîsre û Londonê jî hatîye derxistin piştî hijmara pence rojnama kurdistanê berê xweda ewropa û li swêsra jimara şeşê hate belavkirin û berdewamkirin ta jimara nûzdê piştî hingî rojnama kurdistanê li bajarê lendinê hate belavkirin û Hejmara dawî ya Rojname Kurdistan giha (31)ê di sala 1902 yê derket.
Kemal mûzefir di pitûka xwede dibêjê (( rojnama kurdistanê jihek wê yê pîroz heye di nav dîroka rojnamevaniya kurdande .))
Û di sala 1929 li bakûrê kurdistanê serokê serhildana agirî îhsan norî paşa rojnamek derxist binavê ( agirî ) û pêşkêşî gelê kurdan kir .
Di sala 1932 an de mire zimanê kurdî mîr celadet elî bedirxan li bajarê şamê gûvarek binavê (hewar ) ya binav û deng hate weşandin gûvara hewar qûnaxek nûjenî di warê zimanê kurdîde bo.bi hewarê zimanê kurdî xwe rêzgar dikê ji tîpin erebî Û birêka Hewarê zimanê Kurdî bi taybetî Kurmancî û dimilî bi tîpên latînî hate nivîsandin Hawar wek qûtabxanek pîrozî dizimanê kurdî de bo .
Û li başûrê kurdistanê gelek rojname û kovar wek ( bangî heq – rojî kurdistan – ronakî hewlêr ) û gelek rojnameyên dî li bixûrtbûna tevgera kurdî li başûrê kurdistanê û damezrandina partîyên siyasî bi taybetî PDK ko rojnamevanî kete qûnaxek pêşketîde.û bi xebata tevgera rêzgariya kurdî bi rêberiya barzaniyê nemir çapemenî û rojnamevaniya kurdî pêşve çû .wek rojnama xebat yak o di sala 1955 de hate derxistin .
Û em dikarin bêjin rojnameya kurdî û dîroka kurdî bi hevdûve girêdaye Lewra ko îro berdewama dîrokê ye.. Ji ber vê sedemêye ko rojnameya Kurdistan belgeyek e dîrokî ya mêjûya nivîskî ya gelê kurde . Ev belge ji vejîna netewa kurdîtyê û ji rojnamegeriya kurdî re bûye serek û çavkanîyek.. Gelê kurd hebûna wî ya neteweyî hatî ye parçekirin û li her parçeyê jî bi zilm û hovîtî re rû bi rû maye, bi rêya vê rojnamegeriyê gihiştî ye hev. Ev belge li her parçeyê rewşenbîr û kedikarên rojinageriya kurdî li ser heman daxwaz û mirazî anî ye cem hev . Eger ko îro rojnamegeriya kurdî gihiştî ye vê ast û qonaxa bilind ko mirov tû car nikare bi demên kevin re rûberê hev bike, ev ji berhemê ked û kara Bedirxaniyane.
mîrata ko Bedirxaniyan afirandiye û derxisitiye li meydana kurdî de wenda nebûya û îro bûye encama deriketina bigelek rojname û govar û pirtûkan . Bi kurtahî Bedirxaniyan bi serfirazî ser ketin,û Li her parçeyên Kurdistanê kedikarên çapemeniya kurd û rewşenbîr di wê ast û hêza pêkanîn û serkeftinê de ne . Di dawiyê de, ez cejna slavegera rojnamegeriya Kurdî li hemû rewşenbîr û rojnamevanên kurd pîroz dikim û ez hêvîdarim, ko ev bîrhatina he bibê wek encamek ji bo danîna pilan û pirogramek rast û durûst ji bo serkeftina rojnamegeriya kurdî .
Mîr miqdad Bedirxan,pêwêstiya û pêdiviya nûjenî û hebûna rojnameyekbinavê kurdan were dirûstkirin bi kurdî wiha dibêjê: (( ez dizanim ko kurd derbarê dîroka xwe de xwedî zanîn û agahî nînin. Ji ber vê sedemêye ko ezê ji vir şûnde behsa dîroka mezinên kurdan bikim.)) .
Û rojnamevaniya kurdî hate damezrandin ji bo pêwestiya rewşa kurdî li cîhanêde . ji ber ko rojname ji welatê bav û bapîran dûr ket , li misrê hatî ye derxistin ji sedema ko dewleta tûrk ji serhildanin kurdan û şiyarbûna wan, ûji evraziya dûrişma welatperweriya miletê kurd ditirsiyaû xemin mezin dixwrin û lewra astengî û alozî bo rewşenbîrên kurd dûrist tikir ko rewşenbîrên kurd ne serbesitî karê xwe berdewamî bikin û weşana rojnamevaniyê bikin. Piştî ko rojnamê li misrê dest bi weşanê kir, dewleta Osmanî alozî û zext li misrê jî kir ko wê qedexe bike. . Û piştî ko mîr mîqdad çû ber dilovaniya xwedê û hijmara rojnamê gihabû hijmara pincê birayê wî mîr Ebdulirrahman Bedirxan ev berpirsiyariya dîrokî hilgirt ser milê xwe û berdewamiya karê mîr miqdad kir .
Li ser zordarî û astengiya dewleta tûrka rojnameya Kurdistan bi neçarî gelek dewletan hate veguhastin. Bedirxaniya rojnameya (Kurdistan) derbasî ewropayê kirin.
Û mîr miqdad di hijmara çarande Rojnameya Kurdistan û têde bang û hawara xwe diyardike ji miletê kurdre û weha gûtiye: (Gelî Mîr û Axano . Kurdino . baş bizanin xwendin. ilm û merîfet li dinyayê û axretê rûyê mirov sipî dike. mirov mihtacî tû nabê. Û heger hûn bibin xweyî ilm, hûnê ji dinyayê hemiyan xurtir û dewlemendtir bin). Rojnameya Kurdistan piştî Qahîre li Swîsre û Londonê jî hatîye derxistin piştî hijmara pence rojnama kurdistanê berê xweda ewropa û li swêsra jimara şeşê hate belavkirin û berdewamkirin ta jimara nûzdê piştî hingî rojnama kurdistanê li bajarê lendinê hate belavkirin û Hejmara dawî ya Rojname Kurdistan giha (31)ê di sala 1902 yê derket.
Kemal mûzefir di pitûka xwede dibêjê (( rojnama kurdistanê jihek wê yê pîroz heye di nav dîroka rojnamevaniya kurdande .))
Û di sala 1929 li bakûrê kurdistanê serokê serhildana agirî îhsan norî paşa rojnamek derxist binavê ( agirî ) û pêşkêşî gelê kurdan kir .
Di sala 1932 an de mire zimanê kurdî mîr celadet elî bedirxan li bajarê şamê gûvarek binavê (hewar ) ya binav û deng hate weşandin gûvara hewar qûnaxek nûjenî di warê zimanê kurdîde bo.bi hewarê zimanê kurdî xwe rêzgar dikê ji tîpin erebî Û birêka Hewarê zimanê Kurdî bi taybetî Kurmancî û dimilî bi tîpên latînî hate nivîsandin Hawar wek qûtabxanek pîrozî dizimanê kurdî de bo .
Û li başûrê kurdistanê gelek rojname û kovar wek ( bangî heq – rojî kurdistan – ronakî hewlêr ) û gelek rojnameyên dî li bixûrtbûna tevgera kurdî li başûrê kurdistanê û damezrandina partîyên siyasî bi taybetî PDK ko rojnamevanî kete qûnaxek pêşketîde.û bi xebata tevgera rêzgariya kurdî bi rêberiya barzaniyê nemir çapemenî û rojnamevaniya kurdî pêşve çû .wek rojnama xebat yak o di sala 1955 de hate derxistin .
Û em dikarin bêjin rojnameya kurdî û dîroka kurdî bi hevdûve girêdaye Lewra ko îro berdewama dîrokê ye.. Ji ber vê sedemêye ko rojnameya Kurdistan belgeyek e dîrokî ya mêjûya nivîskî ya gelê kurde . Ev belge ji vejîna netewa kurdîtyê û ji rojnamegeriya kurdî re bûye serek û çavkanîyek.. Gelê kurd hebûna wî ya neteweyî hatî ye parçekirin û li her parçeyê jî bi zilm û hovîtî re rû bi rû maye, bi rêya vê rojnamegeriyê gihiştî ye hev. Ev belge li her parçeyê rewşenbîr û kedikarên rojinageriya kurdî li ser heman daxwaz û mirazî anî ye cem hev . Eger ko îro rojnamegeriya kurdî gihiştî ye vê ast û qonaxa bilind ko mirov tû car nikare bi demên kevin re rûberê hev bike, ev ji berhemê ked û kara Bedirxaniyane.
mîrata ko Bedirxaniyan afirandiye û derxisitiye li meydana kurdî de wenda nebûya û îro bûye encama deriketina bigelek rojname û govar û pirtûkan . Bi kurtahî Bedirxaniyan bi serfirazî ser ketin,û Li her parçeyên Kurdistanê kedikarên çapemeniya kurd û rewşenbîr di wê ast û hêza pêkanîn û serkeftinê de ne . Di dawiyê de, ez cejna slavegera rojnamegeriya Kurdî li hemû rewşenbîr û rojnamevanên kurd pîroz dikim û ez hêvîdarim, ko ev bîrhatina he bibê wek encamek ji bo danîna pilan û pirogramek rast û durûst ji bo serkeftina rojnamegeriya kurdî .
21/4/2012
