KURDICA – (Kurdîka) Gava kulîlk bi zimanê Kurdistanê diaxivin

Şîlan Doskî

 

Ji bo nasnameya herêmekê belgedanka Riweknasî

Di herdu pirtûkên xwe yên Kurdica – Beşa 1 û 2 de, min bi giştî 167 cureyên riwekan ku bi navê zanistî yê “kurdica” tomar bûne anku paşnavê kurdica lê hatine kirin û bi navê Kurdistanê tomar bûne, dane hev.  Lê karê min berdewam dike. Ez giyayên ku navên wan behsa bajar, çiya an gundên Kurdistanê dikin jî berhev dikim.

Ev nav ji peyvên zanistî pir wêdetir in. Ew nîşanên zimanî yên herêmekê ne ku di cîhana Riweknasî de dijîn. Her navek cihek vedîtinê, jîngehek vedibêje û girêdana kûr a di navbera mirov, xweza û gundewariyê de heye.

Bi rastî wateya “kurdî” çi ye?

Peyva “Kurdica” ya latînî di lîsteya navên zanistî de ji bo destnîşankirina çavkaniya erdnîgariya giyayekê tê bikaranîn. Nîşan dide ku ev cure ji Kurdistanê ye an jî cara yekem li wir hatiye şirovekirin. Bi vî awayî “Kurdîka” dibe Bawernameya bêdeng a  rengîniya xwezayî ya Kurdan.

Navên zanistî yên Kurdica diyar dikin: Kurdistan ne tenê navçeyeke erdnîgarî ye, lê di heman demê de gencîneyeka Riweknasî ye jî – ku bi zimanê zanistê tê dîtin.

Çima “Kurdica” girîng e?

Bi Kurdica re ez dixwazim arşîveka Riweknasî ava bikim – ne tenê ji bo Riweknasan, lê ji bo her kesê ku bala xwe dide rengîniya çandî û xwezayî ya Kurdistanê. Navên nebatên ku min berhev kirine dîdevanên bêdeng in ji bo herêmekê ku pir caran ji cîhanê re nayê dîtin, lê cihê xwe di listeyên zanistî de heye.

Her yek ji van navan deverek, giyayek û parçeyek Kurdistanê vedibêje.

KURDICA – Wenn Blumen die Sprache Kurdistans sprechen

Von Shilan Doski(Şîlan Doskî)

Ein botanisches Archiv für die Identität einer Region

In meinen beiden Büchern Kurdica – Teil 1 und Teil 2 habe ich insgesamt 167 Pflanzenarten dokumentiert, die den Zusatz „kurdica“ tragen – benannt nach der Region Kurdistan. Doch meine Arbeit geht weiter: Ich sammle auch Pflanzen, deren Namen auf Städte, Berge oder Dörfer Kurdistans verweisen .

Diese Namen sind weit mehr als bloße wissenschaftliche Bezeichnungen. Sie sind sprachliche Spuren einer Region, die in der Welt der Botanik weiterlebt. Jeder Name erzählt von einem Fundort, einem Lebensraum – und von der tiefen Verbindung zwischen Mensch, Natur und Landschaft.

 

Was bedeutet eigentlich „kurdica“?

Das lateinische Wort „kurdica“ wird in der wissenschaftlichen Nomenklatur verwendet, um den geografischen Ursprung einer Pflanze zu kennzeichnen. Es zeigt, dass die Art aus Kurdistan stammt oder dort erstmals beschrieben wurde. So wird „kurdica“ zu einem stillen Zeugnis der kurdischen Naturvielfalt.

Diese Namen machen deutlich: Kurdistan ist nicht nur ein geografischer Raum, sondern auch ein botanischer Schatz – sichtbar gemacht durch die Sprache der Wissenschaft.

 

Warum „Kurdica“ wichtig ist

Mit Kurdica möchte ich ein botanisches Archiv schaffen – nicht nur für Botaniker, sondern für alle, die sich für die kulturelle und natürliche Vielfalt Kurdistans interessieren. Die Pflanzennamen, die ich zusammengetragen habe, sind stille Zeugen einer Region, die in der Welt oft unsichtbar bleibt, in der wissenschaftlichen Nomenklatur jedoch ihren festen Platz hat.

„Jeder dieser Namen erzählt von einem Ort, einer Pflanze – und einem Stück Kurdistan.

18.04.2025

شارك المقال :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

اقرأ أيضاً ...

Ezîz Xemcivîn

Kî li benda te bû
Kî li kolana dildariyê bendewara gulekê ji destê te bû?
Dildareka bêdeng im,
yarê min!

Evîndara bayê hênik û axa warekî me,
ne baskşikestî me,
ne bineka ketî me,
çima li şaneşîna evînê tu min nabînî,
yarê min?!

Roja evînê bi hêviyên neyar nayê girtin…
Sozên li hev badayî,
bi hêsanî…

Fewaz Ebdê

-1-

Ezbenî!
Herdû çavên te ji zaroktiyê re bexçene
Kenê te hêlana asîmên e.

-2-

Her ku li te dinerim ezbenîLanguage Resources
Zarokekî li paş sîberên salaln dibînim
Bi destê xweyî biçûk
evînê qenewîç dike.

-3-

Tu mîna zarokekî ji rîhanan hez dikî
û mîna ku hê nû te
temen vedîtibî
çîrokan dibêjî.

-4-

Çaxê tu di nav neviyên xwe de rûdinê
Temen kirasê xwe di ser xwe…

Dildar Aştî

Te rojekê
Kevirekî kelemî
ji rêçekê hilnekir
Te rojekê
Şûşeyekî şikestî
Ji ber lingên mendalekî ranekir

Te gulek tî
Di bexçeyê evînê de av neda
Te goleke meyayî
Li ramanê tev neda!..
Te berxeke windayî
Negihandiye nav kerî
Te pîreke rêwindayî
Negihandiye ber derî

Di şeveke bi tirs de
Çi nameya evînê te neguhest
Mafê peyveke tenê
Di civata padîşah de te nexwest
Te rojekê
Simbilekî ziviyê
Ji şewatê neparast
Ne li keviya rêyekê
Ne li…

peyv û helbest:Ehmed Tahir
Amadekar song:Alan Tahir

Li pêş me tev xefk û davin
Sed partî ne,hezar navin
Di nav wan de em winda ne
Piratîkê hemû xavin
****
Navê qelew,mal wêran e
Barê kurdan pir giran e
Çep û rastê me xet berdan
Em bûn lîstoka nezan e
****
Çend kursiyê pûç û rizî
Mafê kurdan hate dizî
Fen û pilan û pîlan e
Nan…