ÇEND TÊBÎNÎ-( 1 ) *

M.Qasim.K.Cezîrê
m.qibnjezire@hotmail.com

Yek
–  Siyaset : peyveke bi zimanê Erebiye…tê gotin ku ji mana xwedîkirin u bi rêvebirina hespa, hatiye.  Bi Erebî di bêjin :
ساس، يسوس سوسا، فهو سائس وهو مسوس …

Ji karê bi xwedîkirin u bi rêvebirina hespan. U ji vê manê birêviberina miletan jî bi navkirin, Siyaset.
Bi raya min gereke ev peyv bi mîne di zimanê kurdî de , gel birrek peyvên din jî, ku têne dîtin weku peyvin Erebî.
Çima?
Ji ber ku ew peyv bi tîpên- yan bi pîtên- latînî têne nivîsandin ji aliyekî ve. u ji aliyekî dî ve, ew peyv  gel hevokna jî, li ser zimanê kurda bi kar tên bi rihetî, çi ji alî gotinê-axaftinê-  be, çi ji alî nivîsandinê be,
 belkî ya bihtir giring ewe, ku bihtirî van peyvan di keltûr u edebyat u dîroka kurdî… ji hemî aliyan ve, bi kar hatiye u bi xurtî jî, nexasim di xebat u bizava keltora olî de.
Ji ber ku ji 14 qerna ve kurd misilmanin weku olvanî, u di keltorê xwe de jî…
Belkî kesin bi bêjin : berî misilmaniyê kurd Zaradeştî bûn, çima na vegerin ola xwe yî Kevin?!
Pirseke…!
  lê gelo, ev pirs keltoriye, yan siyasiye?
Di peyre,  gelo heta çi radeyî ev daxwaz bicî dibe dinav kesên hê xwe misilman di bînin ji kurdan  u ew gelekin  belkî bihtir ji  70%?.
 u vê daxwazê di bînin dijî heqê wan,   u ya bihtir bi rol,  kar bivê daxwazê nakin u dibe çilîqek nû -gel pir çilîqê ku milet ji hev dixin…!
Li gora ku ez dibînim, gereke mirov ji dîrokê pir serpêhatiyan wergire… div ê dema kurd derfetekî li pêşiya xwe dibînin  jibo berû bi mafê xweve di çin,gereke em ne li keleman bi gerin,
 belkî gereke li kiriyarê sereke bi xwedîbin bihtir.
Ji bo armancin siyasî rihê yekbûnê ji hev ne êxin…
Yek ji kiryarê siyasetzana ye-yan bibêjin siyasetvana-( biser ku dibînim gereke herdû peyva ji hev cuda bikin) :
1- Siyaset van, belkî ku bibêjin siyasetkar baştir be-  ango kesê bi siyasetê mijûl dibe, ji xwere kiriye kar,
2- siyasetzan : kesê jêhatî  be di karê siyasî de, di karê rêberiyê bike di warê siyasî de.
3- siyasetmedar : dibînim peyveka ne greke, eger rawestînin  di keltorê siyasîde,  di bînim baştire,
 ji ber çuqas peyv li gora gerekîyê bin, bihtir zelaliyî didin, u mirov ji wendabûnê xilas dibe.
Yan jî berê ziman dikeve şêweyek edebî u şê,r….- weke zimanê Erebî, u di zimanê zanistiyê de lewaz di be.
Dido-
Birrek nivîskarên ku bizmanê kurdî berhemên xwe di nivîsin,hurmetê ji kar u keda wanre digirim, belê ji mafê xwe jî  dibînim, eger têbînna di  derheqa wande bibînim:
1-dema berhemên wan dixwînim , ne lihevhatîne, ji aliyê ku, peyvên zaravî têde pirin,
 peyvin ji hovehatî-weke kurd dibêjin- di berhemên wan de pirin, weke mînak. Ji gotin u peyvê ku dibînin Erebînee, yan Turkîne, yan Farisî ne …
bi wan  karnakin. u peyvin ji zimanê latîna, xwedî dikin, belkî carna peyvin kurdî jî hene lê pê nizanin, di revin peyvên xerîb,
 bi rayamin ev karekî dûre ji keltûriyê, belkî bihtir karekî siyasiye, u ne bi mefaye jî…jib o zimanê kurdî…!
Dema nivîskar- kîbe- di nivîse, gereke dibala wîdebe ku miletê kurd u herkesê bi zimanê kurdî di zanê, belkî van berheman bi xwînin, wê çawa bixwînin dema bizaravê devera nivîskar bi tenê be.
Yan jî peyvên ku ev bixwîner nizanibe…hindek zehmetî divê, belê kesê di xwaziê bibe nivîskarekî bi mefa ,gereke vê zehmetiyê bibîne.
Ta gotarek dî. di xêr u xweşîyê de biminîninn.  
………………………………………………………………………

*ne zimanzanim. belkî zanim hindekî bi xwînim,. Bi hêvîme ku limin bibûrin u bi spasdarî jî şaşiyê min raber min bikin

شارك المقال :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

اقرأ أيضاً ...

Xizan Șîlan

ey kemana dilê melûl

bi awaza têlên te yên zîz

çiya û zozan bi gulên serkeftinê

dixemilin

miriyên goristanan

di xewa aramiyê de

vedihesin

pêlên çeman

bi xumexum zelal diherikin

heyv di şadiya xwe de

dibiriqe

îskeîska giriyê zarokên…

Dr. Mehmûd Abbas

Bi dehsalan e ku di beşeke berfireh ji gotara ramyarî û çandî ya Kurdî de, nûnerê Kurd Hesen Xeyrî Beg wek yek ji wan kesan hatiye pêşkêşkirin ku navê wan bi «welatfiroşiyê» ve hatiye girêdan. Ewqas ku hemû jiyana wî di helwestekê de hatiye kurtkirin; helwestek ku wî di yek ji hestiyartirîn û…

Bavê Zozanê

Îro 23.08 2026 li Essen ê li Almanya, kongirê Sêyemîn yê Yekîtiya Giştî ya Nivîskar û Rojnamevanên Kurd li Sûriyeyê bi beşdariyeke berfireh ji endaman di atmosfêreke erênî de û bi giyanekî berpirsiyarî hat lidarxistin.

Di kongir de endamên saziyê ji Almanya, Sûriye, Kurdistana Iraqê, Norwêc û Keneda û…

Silêman, Bavê Sîpan
Dayê tu mestire
Ji hemî Gotinan
Tacek ji lal û zêr
Li ser serê mine

Carkê tu soz bide
Min bi tenê nehêle
Durbûne te ji min
Deryayek bê pêle

Çiqas pesn bidim
Ji bo te hindike
Yek dîtin ji te …
Bûharê geş dike

Tu mestire mestir
Ji pesn û Gotinan
Bihuştê qet nabim
Kû tu li ba mine…

Tarî nabe li min
Tu yê Find û Çirea
Ez penaberim…