Salih Demîcer – BeyrûtDi dema ku gelek aliyan dianî ziman ku wê yekîtiya hêzên 14 adarê hilweşe û tiştek namîne bi navê hêzên 14 adarê , bi taybetî piştî rûxandina hikûmeta Se`ed Herîrî û binavkirina Necîb Mîqatî ji bo damezrandima Hikûmeta nû û hin agahiyên ku dihatin belavkirin li ser pêşbîniya beşdarbûna partiya Ketayêb di hikûmeta Necîb Mîqatî de , aliyê 14 adarê bi hersê pêkhateyên xwe ye serekîn ( şepola pêşerojê, partiya Hêzên Lubnanî, partiya Ketayêb) di roja 14 Şubat de bi awakî aşkere û barbiçav diyar kirin ku ew hîn wekû laşekî yekgirtîne û çi hêz nikarin wan ji hev bixin.
Wan di bin navnîşana belê ji bo dadgeha navnetewî na ji bo çekê ne rewa de, Bîranîna şeşem a kuştina Refîq Herîrî li hola Biyêl vejandin û tê de helwesta xwe bi awakî diyar û aşkere li ser van guhertinên dawî di derbarê hikûmetê û beşdarbûna wan têde ragihandin.
Ev Bîranîna ku îsal di rewşeke herêmî û navxwyî ya taybet û ciyawaz ji salên berê de tê çêkirin ,ew li gor hêzên 14 adarê vexwendineke bo hemwelatiyên Lubnanî ku her yek bi şêweyê xwe evê rojê bi bîra xwe bîne û rola xwe bi awakî zelal di biryara niştimanî ya serbixwe de bilîze, û bi çi rengî rê nede wan destdirêjiyên herêmî yên ku dixwazin Lubnan bikin qadeke vekirî ji bo pêkanîna pilan û pirogramên siyasî ye ku tenê xizmeta wan welatan dikin.
Di vê boneyê de Se`ed Herîrî gotarek pêşkêşî amadeyan kir û têde diyar kir ku ew wekû hêzên 14 adarê bi çi rengî çekan napejirînin û bi taybetî dema ku berê wan çekan li sîngê Lubnaniyan bi xwe be û her wiha wî anî ziman ku daxwaza wan tu carî ne desthelate, belê ew pêkanîna destûr û sîstema demokratîke .
di vê derbarê de Herîrî bal kişande ser sê xalên girîng ku ew wekû pirinsîbên serekîn ji bo xebata wan di demên pêş hatin bi nav kirin :
1- Pêgiriya bi distûr.
2- Pêgiriya bi dadgeha navnetewî a di derbarê Lubnan de.
3- Pêgiriya bi jiyana taybet û giştî û parastina wê ji çekên ne rewa.
Herîrî di berdewamiya axaftina xwe de û li ser çûna xwe ye Sûrê got:
“Ez çûme Sûrê wekû serok wezîr û kurê Refîq Herîrî , çûna min ne daxwazeke kesayetî bû , me di demên xwe ye herî bi hêz û xurt de dest ji bo aliyê din dirêj kirin lê mixabin ev yek bi awakî şaş hate têgihiştin diyare em şaş bûn bi nerîna xwe li ser wan”.
û li ser pêşdestiya Si`ûdistana Erebî û Sûrê a bi nave sîn-sîn dihate nasîn Herîrî nerîna xwe wiha anî ziman:
“Pêşdestî bi xwe li ser bingeheke serekî hatibû avakirin ku em amadene ji bo li darxistina kongirekî berfereh ji bo lihevhatineke niştimanî , li Riyad were li darxistin û karibe berjewendiyeke berfereh û beşdarbûneke berfereh ji hemî aliyan re dabîn bike û wê piştre encamên biryara dadgeha navnetewî bibin berpirsiyariyeke niştimaniye giştî , lê daxwaza wan ne wiha bû ,wan xwest em serî ji wan re bitewînin. bersiva me jî ji wan re ewe ku em ji dibistanekê ne jê re dibêjin( kes ji welatê xwe mezintir nîne)”.
Ji aliyê xwede serokê partiya hêzên Lubnanî semîr Ce`ce` anî ziman ku jiyan serkeftine ji bo kesên hêzdar bi dilên xwe ne bi çekan ,û li ser aliyê 8 adarê û Sûrê , Ce`ce` di axaftina xwe de wiha got:
“Em şaş bûn dema me bawer dikir ku birayên me li Sûrê, li xwe vegeriyan û helwesta xwe li ser Lubnan ber bi aliyê durust ve birin , diyare helwesta wan hîn wek helwesta wan a roja 13 şubata 2005an ne. belê em şaş bûn û me nizanî bû ku aliyê din nerîna din napejirîne,…. Niha û ji hemî demên berê bêhtir em dibêjin Lubnan berî her tiştî….. em wiha ne û emê bimînin wiha …. Şoreşa me sipî û berdewame heta serkeftinê”.
Her wiha serokê partiya Ketayêb Emîn Cimeyêl, di axaftina xwe de ragihan ku ev guhertinên demên dawî li Lubnan çêbûyî ew di bin siya çekên Huzbullah de çêbûn û evjî tiştekî ne rewaye , bi çi rengî çênabe û ne ji mafê tu partiyane ku baweriyên xwe û çanda xwe û çekên xwe li ser hemwelatiyên Lubnan tev bisepîne.
Bi van helwestên hersê serkirdeyên 14 adarê di roja 14 şubatê de em dikarin bêjin ku tayên dîmena siyasî li Lubnan diyar bûn , wê damezrandina hikûmeta Necîb Mîqatî yek alî be û bi destên Sûrê û Huzbullah be û hêzên 14 adarê jî wê wekû opozisyoneke hevgirtî û bi rêk û pêk cihê xwe di piroseya siyasî de bigrin û evjî cihê wanî duruste , bi kêmanî di vê qonaxê de.
Ev Bîranîna ku îsal di rewşeke herêmî û navxwyî ya taybet û ciyawaz ji salên berê de tê çêkirin ,ew li gor hêzên 14 adarê vexwendineke bo hemwelatiyên Lubnanî ku her yek bi şêweyê xwe evê rojê bi bîra xwe bîne û rola xwe bi awakî zelal di biryara niştimanî ya serbixwe de bilîze, û bi çi rengî rê nede wan destdirêjiyên herêmî yên ku dixwazin Lubnan bikin qadeke vekirî ji bo pêkanîna pilan û pirogramên siyasî ye ku tenê xizmeta wan welatan dikin.
Di vê boneyê de Se`ed Herîrî gotarek pêşkêşî amadeyan kir û têde diyar kir ku ew wekû hêzên 14 adarê bi çi rengî çekan napejirînin û bi taybetî dema ku berê wan çekan li sîngê Lubnaniyan bi xwe be û her wiha wî anî ziman ku daxwaza wan tu carî ne desthelate, belê ew pêkanîna destûr û sîstema demokratîke .
di vê derbarê de Herîrî bal kişande ser sê xalên girîng ku ew wekû pirinsîbên serekîn ji bo xebata wan di demên pêş hatin bi nav kirin :
1- Pêgiriya bi distûr.
2- Pêgiriya bi dadgeha navnetewî a di derbarê Lubnan de.
3- Pêgiriya bi jiyana taybet û giştî û parastina wê ji çekên ne rewa.
Herîrî di berdewamiya axaftina xwe de û li ser çûna xwe ye Sûrê got:
“Ez çûme Sûrê wekû serok wezîr û kurê Refîq Herîrî , çûna min ne daxwazeke kesayetî bû , me di demên xwe ye herî bi hêz û xurt de dest ji bo aliyê din dirêj kirin lê mixabin ev yek bi awakî şaş hate têgihiştin diyare em şaş bûn bi nerîna xwe li ser wan”.
û li ser pêşdestiya Si`ûdistana Erebî û Sûrê a bi nave sîn-sîn dihate nasîn Herîrî nerîna xwe wiha anî ziman:
“Pêşdestî bi xwe li ser bingeheke serekî hatibû avakirin ku em amadene ji bo li darxistina kongirekî berfereh ji bo lihevhatineke niştimanî , li Riyad were li darxistin û karibe berjewendiyeke berfereh û beşdarbûneke berfereh ji hemî aliyan re dabîn bike û wê piştre encamên biryara dadgeha navnetewî bibin berpirsiyariyeke niştimaniye giştî , lê daxwaza wan ne wiha bû ,wan xwest em serî ji wan re bitewînin. bersiva me jî ji wan re ewe ku em ji dibistanekê ne jê re dibêjin( kes ji welatê xwe mezintir nîne)”.
Ji aliyê xwede serokê partiya hêzên Lubnanî semîr Ce`ce` anî ziman ku jiyan serkeftine ji bo kesên hêzdar bi dilên xwe ne bi çekan ,û li ser aliyê 8 adarê û Sûrê , Ce`ce` di axaftina xwe de wiha got:
“Em şaş bûn dema me bawer dikir ku birayên me li Sûrê, li xwe vegeriyan û helwesta xwe li ser Lubnan ber bi aliyê durust ve birin , diyare helwesta wan hîn wek helwesta wan a roja 13 şubata 2005an ne. belê em şaş bûn û me nizanî bû ku aliyê din nerîna din napejirîne,…. Niha û ji hemî demên berê bêhtir em dibêjin Lubnan berî her tiştî….. em wiha ne û emê bimînin wiha …. Şoreşa me sipî û berdewame heta serkeftinê”.
Her wiha serokê partiya Ketayêb Emîn Cimeyêl, di axaftina xwe de ragihan ku ev guhertinên demên dawî li Lubnan çêbûyî ew di bin siya çekên Huzbullah de çêbûn û evjî tiştekî ne rewaye , bi çi rengî çênabe û ne ji mafê tu partiyane ku baweriyên xwe û çanda xwe û çekên xwe li ser hemwelatiyên Lubnan tev bisepîne.
Bi van helwestên hersê serkirdeyên 14 adarê di roja 14 şubatê de em dikarin bêjin ku tayên dîmena siyasî li Lubnan diyar bûn , wê damezrandina hikûmeta Necîb Mîqatî yek alî be û bi destên Sûrê û Huzbullah be û hêzên 14 adarê jî wê wekû opozisyoneke hevgirtî û bi rêk û pêk cihê xwe di piroseya siyasî de bigrin û evjî cihê wanî duruste , bi kêmanî di vê qonaxê de.
15-2-2011
