Ehmed Heso
Seydayê Tîrêj di 25 ê Adara sala 2002an da, li gundê bav û kalê xwe Girkeftar hatîye veşartin. Bi deh hezaran kurd û kesên ji neteweyên dîtir, ku li herêma Cizîrê dijîn, qasî 30 kîlometre li dû cenazeyê helbestvan û torevanê xwe yê nemir meşîyan da ku wî cara dawî birêkin.
Li ser gora wî ya pîroz gotarên partî û rêxistinên Kurdî hatin xwendin. Van gotaran hemû li ser jîyana Seydayê Tirêj û kar û xebata wî yên sîyasî, cîvakî, torevanî bûn.
Tîrêj di jîyana xwe de herdem hevgirtin û yekgirtina gelê Kurd dixwest. Di roja koçkirina wî de ev yeka bi başi dîyar bû. Gelê Kurd li wî xwedî derket û nîşan da, ku mezinên xwe tu car ji bîr nake, qedr û qiymeta wan baş dizane.
Bila serê gelê Kurd sax be!
Seydayê Tîrêj (1923-2002) di sala 1923an da li Kurdistana Sûryê, li gundê Nicmok bi navê Nayîf kurê Heso hatîye dunyayê, bûye biçûkê sê bira û du xwişkan.
Tîrêj di heft salîya xwe da, li ber destê mirovekî zana û welatparêz, Mele Îbrehîmê Golî dest bi xwendinê dike, Quran û hinek pirtûkên şerîetê dixwîne. Mele Îbrehîm jêra şîret dike û usa dibêje: “Xuya dike, ku tu xortekî miletperwer î, here li dibistanê bixwîne.”
Seydayê Tîrêj li ser vê şîretê û bi alîkarîya bav û birayên xwe berê xwe dide dibistanê li bajarê Amûdê, û li wir pênç salan dixwîne. Di 16-17 salîya xwe de dest bi nivîsandina helbestê dike, û dikeve nava tevgera Kurdî. Di wê demê de dibe endamê “Xoybûn”ê û di nav refên wê de xebat dike. Her wê demê hevaltîya Seydayê Cîgerxwîn dike. Herweha bi alîkarîya Qedrîcan, Dr. Nureddîn Zaza, Hesen Hişyar û M.Elî şiwêş, li Amûdê, di dibistana ne eşkere de, di warê fêrbûna zimanê Kurdî gav avêtiye.
Helbestên wî di kovara Roja Nû de, ku Dr. Kamuran Bedirxan derdixist, hatine belav kirin. Her weha wî li Amûdê, di “Koma Keşefan” de kar kirîye.
Di sala 1952an de tê girtin. Gava dewlet ser mala wî de digire, dest datîne ser dîwaneke wî, ew dîwan winda bûye.
Berhemên Seydayê Tîrêj yên çapkirî 3 dîwan û pirtûkek in: Xelat, Zozan û Cûdî (dîwan in) û serpêhatiyên Kurdan.
Her weha berhemên wî yên ne çapkirî jî hene.
