Konê Reş Beriya Mêrdînê ji çemê Ceqceq ta bi Çemê Zirganê, di ber
sînorê Sûriyê û Tirkiyê re dirêj dibe. Ango ew cihê ku ev eşîrên kurdan lê
akincî ne; Pînar Alî (Temikî, Koçekî, Bûbilanî û Mêrsinî), Deqorî, Milî
(Milanên Xidir Axa an Milanên Mezin), û Kîkî bi tev berên xwe ve. Belê ji çemê
Zirganê û ber bi rojava ve, dibe deşta Wêranşarê, ew jî cihê rûniştina du
eşîrên kurda yên mezin e; Xelecan û Milanên Paşê.
Gelek kalemêrn
herêmê yên ku min ew dîtin, li gor ku ji bav û kalên xwe sehkirine, ji min re
gotin: Ji Cizîra Botan ta bi çemê Zirganê jêre dihat gotin Botan û ji çemê
Zirganê û Girê Mîr, rojhilatî Serê Kaniyê, bi dor 20 k m ta bi rojavayî Serê
Kaniyê bi 22 k m, jêre dihat gotin Milan, xelecan û deşta Wêranşarê. Wek ku diyar
e, herêma Wêranşarê, qelaçê Hilêliyê û derdora Ûrfayê ji sedê salan ve, cihê
eşîrên Kurdên Êzidî û misilma ne.
Belê ji ber fermanên fermî ji rex Osmaniyan ve, ji ber
xela û cefayê ve, ji ber şerê êlitiyê ku di navbera kurdên Êzîdî,
kurdên misilman û erebên misilman yên eşîra Gêsan de diqewimîn, gelek ji
Êzîdiyên herêmê tarûmar bûn; hin ji neçarî ji cihê bav û kalên xwe koçber bûn,
ber bi rojhilat ve, xwe li çiyayê Şingalê û Kurdistana başûr girtin, hin ber bi
rojava ve çûn, xwe li herêma Mêrdînê û çiyayê kurmênc girtin û gelek ji ber
zilm û zorê bûn misilman û yên mayî di beriya Mêrdînê û Wêranşarê de belav
bûn.. Xwe di nav eşêrên Kurdên misilman de parastin û bi taybetî di nav Eşîra
Milan de, bi herdu beran ve, Milanên Xidir Axa û Milanên Paşê, û piraniya wan
roja îro dibêjin em Milî ne… Erê, roja Îro gundên wan di nav gundên Ereb û
Kurdên Misilman de belavin.
Wêne: Ez û Hisoyê Hecî Reşo mezinekî Ezidiyên Beriya
Mêrdîmê.
