Konê Reş
Sebaretî 3emîn Festîvala Cil û Bergên Kurdî ku di rojên 29-30ê Nîsana 2025an de li Zaxo hat lidarxistin û wek vexwendekî têde beşdar bûm, ev e gotina min: Wek ku diyare 3 tişt nasname û hebûna miletan destnîşan dikin, ew jî ev in: Erdnîgariya ku her miletek li ser xaka wê dijî.. Zimanê ku her miletek pê diaxife û cil û bergên wî miletî ne. Anku cil û berg yek ji regezên hebûna her miletekî ne.. Kurdistan jî di cîhanê de bi erdnîgaeriya xwe, zimanê xelkên xwe, Ala Rengîn û cil û bergên welatiyên xwe tê naskirin.. Ew cil û bergên ku li gor xweristiya welatê xwe yê çiyayî afirandene û pê hatine naskirin..
Neyarên gelê kurd jî, ev yek naskirine û ji mêj ve wek ku şerê zimanê Kurdî kirine wiha jî şerê cil û bergên Kurdî kirine..
Li Rojavê Kurdistanê; ji salên 1960î ve, rêjîma Sûriyê razî nebûye ku kurd kum û koloz bidin serê xwe.. Her rêjîmê zor li kesên ku kum û koloz didan serê xwe dikir û ew bi tawana Barzaniyetê gunehbar dikirin, da ku bi çefî û egalê biguherînin.. Nexasim li bajarê Amûdê.. Li Bakurê Kudistanê jî, ji sala 1928an ve Kemalîstan bi rêk û pêk wek ku şerê Zimanê Kurdî dikirin wiha jî şerê cil û bergên Kurmancî dikirin..
Ji roja Hikumata Herêma Kurdistanê 10 Adarê, bi navê Roja Cil û Bergên Kurdî belav kiriye, Kurdistanî de vê rojê de, cil û bergên kurdî li xwe dikin, xwe bi wan berz û paye dikin û kurdîtiya xwe ji xelkên derdora xwe re didin nişan kirin.
Di baweriya min de, ev festîvala sêyemîn e di dîroka Kurdistaniyan de, piştî Cenga Çaldêranê/ 1514, nexasim 200 salên dawî ji qedexekirina mafê hebûna gelê Kurd li ser xaka Kurdustanê û qedexekirina ziman û stranên Kurdî.. Kurdistaniyan jî liberxwe daye û gelek xwîn rijandiye.. Di encam de, Kurdistan toşî zilm û zorê, kuştin, sirgunkirin, enfan û Helebçe bûye..
Di vê festîvalê de Kurdistaniyên her çar perçeyan ji bo şahî û govendê bi cil û bergên bav û kalên xwe li hev kom dibin.. Xwe bi cil û bergên xwe berz û paye dikin.. Vajî ku berê tev komcivînên kurdan li dor kul û xeman bûn.. Erê ev sêyemîn car e ku Kurdistanî di kêf û şahiyê de li hev kom dibin.. Distir;n, diraqisin, dilîlînin û hev dibînin..
Normal e ku wek vê festîvala Cil û Bergan li bajarê Zaxo were lidarxistin. Zaxo; ev bajarê ku nav û dengê Şoreşa Ilonê bi peqîna Tivinga BERNO jê hat bihîstin û di dinyayê de belav bû.. Û di cografiya xwe de, nêzîkî Rojava, Rojhilat û Bakur e.. Zimanê xelkên wê hêza xwe ji zimanê Melayê Cizîrî, Ehmedî Xanî, Enwerê Mayî, Sadiq Behaeldîn, Salih Elyûsifî, Cegerxwîn û Hejarê standiye.. Roja îro çavên rewşenbîr, nivîskar û zimanhezên her sê perçeyên Kurdistanê yên din li bajarê Zaxo ye..
Ez bi hêvî ne ku Zaxo bibe paytexta ziman, rewşenbîrî û yekrêziya Kurdî.. Spasiyek gerim ji berpirsên bajarê Zaxo û barhilgirên 3emîn Festîvala Zaxo Ya Cil û Bergên Kurdî re, pêşkêş dikim.
Konê Reş
Zaxo/ 30/4/2025
