Rabhan Ramadan
Ji dilekî ku kûta bîna xwe diyarî Kurd û Kurdistanê kiriye, û ji lîstika hestên ku tije keser û evîn in, dîwana “Warê Rojê” ya helbestvan mamoste Sîmko Botanî tê; da ku ji me re helbestên ku bi şêwazekî wêjeyî yê bilind, şirîn û helbestkî hatine hûnandin, pêşkêş bike. Ew helbestvanê ku rehên xwe di xaka xwe de çandiye, û nehiştiye ku bête rakirin; û dema ku mercan ew neçar kirin ku gundê xwe biterikîne, ew ji hembêza welat dûr neket, belê ji Rojavayê Kurdistanê derbasî Bakurê wê bû, da ku hîn bêtir pê ve bête girêdan û evîndar bibe, ji tiştê ku mirov xeyal dike bêtir.
Naskirina min bi helbestvan Sîmko re , belê ew bi êşa têkoşîna hevpar hatiye pîrozkirin; ji ber ku ew ew mirovê dilsoz e ku ez pê re di salên heştiyan ên sedsala borî de li pişt hesinên yek ji zîndanên tepisandinê yên rejîma Beis a herifî rûbirû bûm. Li wir, di nava tarîtiyê û qedera nediyar de, Sîmko peyama min ji nava zîndana min a ku bi windabûnê hatibû girtin gihand hevalên min ên di “Partiya Yekîtiya Gel a Kurd” de li derveyî girtîgeha tirsnak. Ji wan rojan vir ve, hevaltiya me wekî şopeke mayî ya rûmet û dilsoziyê ji bo helwestên me yên hevpar ên li dijî tepisandinê, û di ber gelê me yê tîbûyî ji bo azadî û çarenûsê de berdewam kir.
Di navbera Evîn û Welat de: Taybetmendiyên Geşta Helbestî
Dîwan di navbera her du bergên xwe de bîst û çar helbestan dihewîne, mijarên wan di navbera duperiya evîna mirovî ya paşû û girêdana welatparêziyê ya mezin de dihejin, ku helbestvan rûyê evîndarê û taybetmendiyên xakê bi hev re dizewicîne, bêyî ku wan ji ego cuda bike.
Helbestvan dîwana xwe bi helbesta “Pervane” (ku li Hewlêrê, di îlona 2021an de hatiye nivîsandin) vedike, ku perwane li bal wî sembola guhertin, nûbûn û azadiyê ye. Ew pê re diaxive û jê re dibêje:
“Ey pervaneya geş wekî xiftanê bûkê, ya ku tu bi rengên payîza xemgîn xwe dixemilînî,
Ew evîna xwe ji jê re eşkere dike, bi riya wê gazî xeyala evîndareke winda dike, heta ku dema ew tê û stranan dibêje, ew bi lez ber bi wê ver diçe û hişê xwe ji ber bedewiya mezin winda dike. Ew vê xêza hestiyar di helbesta xwe ya duyem “Vîn û Dil” (Vîn Û Dil) de dirêj dike da ku kêfxweşiya dilê xwe bi hevdîtina evîndarê û bîranîna evîna hevpar diyar bike; paşê bi helbesta “Yara Ciwan” berdewam dike, û ji bo xwendina tiştê ku dilê wî ji evînê nivîsandiye daxwaz dike, berî ku ji nişka ve ber bi welat ver bizivire û pesna dewlemendî û bedewiya wî bide:
“.. Çendî bedew û balkêş e welatê min, xaka wî giranbiha û dewlemend e, tije neft û sifir e, û bi gul û kulîlkan diherike… Ji ber vê yekê, dijmin ji bo me kînê vedişêrin, û li benda me ne.”
Lê ew her dem bi hêviyê ve girêdayî dimîne, bawer dike ku “dawiya evîna rastîn, nabe tiştek ji bilî tîlîliyên şahî û serkeftinê”.
Di helbesta xwe ya çarem “Îrada Dil” de, ew axaftina xwe ya paşû berdewam dike û yara xwe wekî heyva geş û sêva dil bi nav dike, diyar dike ku ew ê her dem wekî çûkekî di baxçê wê de bixwîne; û gazî wê dike ku peymana evînê nû bikin da ku rûyê “Sîmko” bi şahî û dilgeşiyê geş bibe.
Rexneya Siyasetê û Dengê Xakê
Dema ku em derbasî helbestên pêncem û şeşem dibin, “Şeva Bêdeng” û “Kî Berpirsiyar e”, bêriya helbestvan û yara wî bi êşên welat re têkel dibe. Ew li ser paşerojê di bin siya rasteqîniyeke tal de dipirsin ku tê de zarokên gel bûne belengaz û bê stargeh. Li wir, helbestvan kirasê têkoşer li xwe dike da ku rexne li kesên ku di nava berjewendiyên kesane de winda bûne bigire; û tekez dike ku dîrok rehmê li kesên ku xwîna şehîdan firotine nake, û welat bi gotarên pûç nayên avakirin, belê bi dilên ku bi dilsoziyê lê didin tên avakirin.
Paşê “Bersiv” di helbesteke din de tê, da ku tekez bike ku çareserî di nav xaka ku evîndara pêngavên zarokên xwe ye de ye; û dema ku destên hevdu digirin û zimanê dayikê di ser her cudahiyê re bilind dibه, zilm winda dibe û roja azadiyê hildêt. Helbestvan gazî mirovê Kurd dike û jê dixwازه ku bi îradeyê tije bibe:
“Bibe tu bixwe.. û nebe bê îrade an bêdeng, nebe nerm da ku neyê zexm kirin, û nebe kevirê req da ku neyê şikandin… Bibe şemala ronahiyê di qadê de”.
Di helbestا “Welatê Min” de, ew dîsa gazî welatê xwe dike wekî stargeha giyan dema ku dinya teng dibe; û bajarê xwe “Dêrik” di helbestekê de ku navê wî hildigire pîroz dike, û wê wekî “meqamê evînê û mîhraba evîndaran” dibîne. Ji nava Dêrikê, helbestvan şehîd “Hesen Xencer” tîne bîra xwe, yê ku xwîna xwe ji bo parastina rûmeta xakê da; û soz dide giyanê wî ku dê helbestan bihûne û rûpelên fexrê binivîsîne, yên ku dê wekî stranên dayikan ên herdemî (lorîkan) bête dubare kirin.
Warê Rojê: Belgeya Nasnameyî ya Dîwanê
Beşa duyem a pirtûkê me dibe nav helbestên ku xwedî giraniyeke siyasî û rexneyî ya tûj in; di helbesta “Serbilindî” de ew silavê dide serokê rêber da ku gotina xwe ya ku dilên belengazan li benda wê ne bibêje, di heman demê de di helbesta “Gula Birîndar” de ew bêbaweriya xwe bi kesên fersendperest û hilperkî yên ku wan wekî “rovî”, “çeqel” û gur
