Konê Reş
Elfabeya Mîr Celadet Alî Bedirxan û Pîvana Pêwistiya Tîpan; pirtûkek nûye, ji rex mamoste Derwêşê Xalib ve hatiye berhevkirin.
Mamoste Derwêş li dor vê armanca mîr Celadet Bedirxan liviya ye û wek bawerî dengê xwe tevî dengê Mîr dike. Di pêşgotina xwe de armancên xwe tevî armancên Mîr dike û dibêje: ((Rexneyên narewa li vê elfabeyê dibin, ya seyir ewe ku her yek tiştekî li gor xwe dibêje. Jiber vê gerek ji her hêlê ve rastiyên elfabeya Celadet diyar bibin.
Armanceke meyî din jî heye; diyare ku yekgirtina elfabeya kurdî rola kevirê qorziyê di yekgirtina zimanê kurdî de dilîze. Mîr Celadet me hişyar dike: Herwekî me çend caran gotiye; yekîtiya miletê kurd bi yekîtiya zimanê kurdî tête pê. Di yekîtiya ziman de gava pêşîn jî yekîtiya herfan e. Yanî ji bona nivîsandina zimanê miletekî divêt zana û xwendewarên wî miletî bi tevayî ji bona zimanê xwe elfebeyekê bibijêrin û heke di wî zimanî de çend zar hene, zar hemî bi wê elfabê bêne nivîsandin.))
Ev pirtûk ji sê beşên serekî pêk tê:
1 – Rexneyên li elfabeya mîr Celadet û bersivên wan: Di vî beşî de diyar dike ku elfabeya mîr Celadet Bedirxan duriste û li ser bingehekî zanistî hatiye avakirin û tev rexneyên ku li elfabeya wî hatine kirin û têne kirin ne li ser bingehekî zabistî avabûne û avadibin..
2 – Pîvana boşiya tîpan li gor Şanon(1), wek ku di zimanê ingilîzî de hatiye, wî jî, 20 melyon tîpên Kurdî berhevkirine û di hemû qunaxên pîvana Şanon re derbas kirine… Di encam de dîtiye ku 50% ji tîpên kurdî boş derdikevin. (Bo zanînê; li gor pîvanên Şanon, di zimanê ingilîzî de jî 50% boş derketiye..).
3 – Pîvana pêwestiya tîpên Elfabê: Di vî beşî de jî mamoste Derwêş diyar dike ku li gor rebazên Şanon, bihevguherîna du (LL) bi (L)ê an du (RR) bi (R)ê, duriste û têgihiştina şêwezarê soranî giran nake. Hem jî diyar dike ku pêwistiya van herdû dengan ango (LL û RR), kêmî 2 ji 10 000 î ye. Encamê vê yekê ku di pirtûkekê de, ji 1000 rûpelî be incex rûpelek zêde bibe, lê lo gor boşiya deqan, wê dor 500 rûpelî zêde ye..
Mamoste Derwêş Xalib, nimûneyên şêwezarê soranî ji ferhenga Estêre Geşe, rojnameya Kurdistanî newe û deq ji nivîsên rojhilatî Kurdistanê anîne…
Di encam de diyar dike ku elfabeya mîr Celadet Bedirxan têra şêwezarê kurmanciya bakur û başûrî Kurdistanê dike.
Beguman bi derketina vê pirtûkê re ronahiyek mezin li dor bikar anîna elfabeya kurdî latînî û hilgirtina dengê tîpan zelal dibe û ji herdû şêwezarên kurdî re.
Em jî ji can û dil spasiya mamoste Derwêş dikin, westandina wî di ber ferheng, rewşenbîrî û zimanê kurdî de piroz dikin û bi hêviya ku rewşenbîrên kurdan li dor vê pirtûkê bisekinin û rexneyên xwe bijbêjin û diyar bikin.
28/11/2007
Qamişlo
1 – Şanon: Claude Elwood Shannon, Zanyarekî Emerîkî bû, sala 1948 ”””” A mathematical Theory of Communication, belav kir, ku iro bi navê (Teoriya Ragehandinê: Information) nase. Shannon di vî warî de pir navdare û teoriya wî di gelek warên zanistî de bi kar tê…
