İSKAN TOLUN / Köln.
Ez niha du pirtûkê balkêş, wek hertim bi hev re (paralel) dixwînim: Tirkî û Kurdî. Lê, ez ê îro tenê li ser pirtûka bi zimanê dayikê bisekinim: Rêçên di neynikê de. Ji ber ku ev pirtûk pir balkêşe. Lewma jî min pirtûka Tirkî, da alîyekî û bi kêfxweşî pirtûka Kurdî xwand. Pirtûk, ya nivîskar Sirri Ayhan ne.
(Sirri Ayhan: Rêçên di neynikê de / Weşanên Na / Çapa 1. Gulan 2014 / Kemeraltı-Konak-İzmir / 90 pel)
Sirri Ayhan, di sala 1961’ê de li Kolika Semsûr ê hatîye dinê û di sala 1989’an de jî, ji welat derketîye, hatîye Almanya. Gelek pirtûk nivîsîye û pirtûkên wî bi Tirkî, Kurdî û bi zimanê Almanî jî hatine çapkirin, weşandin. Ev pirtûk jî, bi her sê zimana hatîye weşandin. Di pirtûkêde, pazdeh çîrokên cuda hene.
Sirri Ayhan pirtûkên min di şopandin. Lê, ev cara yekemîne ku pirtûkên wî dikevin destê min. Hefta çûyî min pirtûkek balkêş bi zimanê Tirkî xwand. Di wê pirtûkêde nivîseke wî, bi navê Kaşe (Mor), pir xweş hebû. Hinga ku min ev çîrok bi zimanê Tirkî xwend Aziz Nesin ket bîra min. Min ji çiroka Kaşe (Mor) pir hez kir û li ser wê pirtûka Tirkî şîrove kir, nivîs weşand, bi ser nivîsa: Antoloji. Sirri Ayhan bi nivîsa min pir kêfxweş bû û kete têkilîyê, hat cem min. Pirtûkên xwe tev (7 heb) dane min. Jibo rêz girtina xebata wî, min xwest ku ez teva jê bikrim, lê camêr qebûl nekir û tev diyarî min kirin. Min jî her du romanê xwe yî hê nû diyarî wî kir: Mendirekte Dejavu û Para Şêr. Belê, gereke sernivîsa min, nev ê pirtûkê bûna: Rêçên di neynikê de. Lê ev ê çirokê (Di pela 52-61 de), mora xwe li sernivîsê jî da: Mor.
Ev demeke dirêje ku ez Sirri Ayhan nas dikim. Lê min nizanî bû ku bi Kurdî jî dinivsîne. Sê pirtûkê wî, yên bi zimanê dayîkê, Kurdî hene: Jîyana Nîvco, Dansa Berber û Rêçên di neynikê de. Ku min zanîbûna, minê wêga kirîbûna. Pirtûkên Kurdî, di pirtûkxana nêzî min de kêmin. Ez çiqa diçim, naniqînim û ji hev jî cuda nakim, çiqas di pirtûkxanê hebin teva dikrim. Kî nivîsîbe firq nake; ku bi Kurdî be, bese. Ji ber ku ez bi piranî du pirtûka bi hevre (Paralel) dixwînim (Kurdî / Tirkî) û pirtûkên Kurdî zû diqedin.
(Min bêhnek da û li nûçeyan mêzekir. Mixabin, tev negatîf bûn. Ji alîkîve qala bîlançoya ku Îran’ê çend ciwan bi dar ve kirine dibû û ji alê dinve jî pisporan, qala çekên kimyewî û îhtîmala herba cîhanê, ya sêyemîn dikirin. Min ekran girt û hatim ku nivîsa xwe berdewam bikim. Lê, peyvek ketibû bîra min û min ji bîr kiribû, ku ev peyv ya kîye? Min şopand. Derket ku ev peyv ya Albert Einstein’e:
“Ez nizanim herba cîhanê ya sêyemîn wê bi kîjan çeka çê bive; lê ya çaremîn wê bi dar û kevira be.”)
Belê, di pirtûkêde hinek kêmasî hebin jî, nivîskar Sirri Ayhan pir delal berhev kirîye. Çiqas çirokên wî balkêş bin, hewqas çîroka nivîsandina pirtûkê jî balkêşe. Ji ber ku şofêr ê texsîyê ye û ji rêwîyên xwe, yên cuda cuda kurte nivîs xwestîye û bi wan re axiviye. Ew sohbeta xwe û rêwîyên xwe bi îcazet, wek kurteçîrok nivîsîye. Çîroka Nasko Nûrî, yê (Pel 18-20) Bulgar’î, pirtûka Azîz Nesin, ya bi navê, Bulgaristan’da Türkler Türkiye’de Kürtler / Li Bulgaristanê Tirk, Li Tirkiyeyê Kurd anî bîra min. Nivîskarê Tirk birêz Aziz Nesin, di vê pirtûkê de zext û polîtîkayên asîmîlasyonê yên ku hikûmeta Bulgaristanê di salên 1980’î de li ser kêmneteweya tirkan dimeşand û polîtîkayên ku li ser kurdan dihatin meşandin dide ber hev. (Ku ez ne şaş bim; kurê wî, birêz Ahmet Nesin di weşaneke xwe de digot: “Ev pirtûk, wê bi zimanê Kurdî jî we re weşandin.”)
Sirri Ayhan kesekî raste, duriste. Di çîroka Xelat (Pel 32-34) de rêwîyek çil hezar Euro di texsîyêde ji bîr dike û diçe. Sirri lê digere, wî dibîne û perê wî didê. Rêwî dixwaze ku wî xelat bike, lê ew qebûl nake. Hinga ku min ev çîrok xwend, dayîk û bavê min ketin bîra min. Ewan jî li parqekê çentek tijî belgeyên pêwîst û nêzî şeş hezar Euro ditibûn. Bi lez anîn dane min û gotin: “Lawo li xweyî bigere û bidê!..” Min qewîtîya wan, wêga bi cih anî. Ewan jî xelat qebûl nekirin. Xwedîyê çente pir dewlemend bû û ev yek écêp didît. Roj a din, bi jin a xwe re hat, qevdek gul û pacikek ji min re anî. Dixwest ku me ji nêz ve nas bike. Êdî bûbû dost.
Belê, nivîskar di pirtûkê de bi piranî bal dikşîne ser giringîya zimanê dayîkê. Ka em bultena vê pirtûka balkêş jî bixwînin:
Dewleta Alman dest danîbû ser Polonya’yê, zimanê Polonî li dibistanan qedexe kiribû. Di dibistanan de zimanê Almanî dihat bikaranîn. Ku ders diqedîya, mamoste ji sinifê derdiket, diçû. Şagirtekî diçû li derva guhdarî dikir ku yekî xerîb bihata, xeber dida hevalên xwe yên hundir. Şagirtên hundir pirtûka xwe ya bi zimanê zikmakî derdixistin û dersa zimanê xwe berdewam dikirin.
Min pirtûkên wî, yên ku dîyarî min kirine, piçek li hevda û éciband. Ezê teva bixwînim û belkî, di pêşerojêde, li ser pirtûkên wî, pêre guftugoyekê (Röportaj) bikim.
Bi hêvîya cîhaneke aramî, bimînin di nav xêr û xweşîyê de!..
Şîrove (0)